Univaf

Meslek seçimi, çeşitli envanterler kullanılarak kişinin ilgili mesleğe yeterlilik durumunu belirmektir. Günümüzde en popüler meslek seçimi yöntemi kişinin karakterine ve yeteneklerine uygun olan mesleğin seçilmesidir. Kişiliğe göre meslek seçimi, kişinin kişisel özelliklerini dikkate alarak bir ölçüm yapar. Uygulama neticesinde kişinin özelliklerine en uygun olan meslekler önerilir. Kişisel özellikler dikkate alınarak yapılan meslek seçimlerindeki temel unsur, mesleğin gerekliliğini karşılayıp karşılamadığıdır. Bu uygulama için kişilik ve meslek seçim envanterleri geliştirilmiştir. Envanterler arasında en bilineni kişi-iş uyumu teorisidir. Kişi- iş uyumu teorisinde, çalışanın beklentileri, ihtiyaçları ve yetenekleriyle işin niteliklerinin örtüşmesi istenir. 

Doğru Meslek Seçimi Neden Önemlidir?

Doğru meslek, kişinin yeteneklerine ve özelliklerine en uygun olan meslektir. Doğru meslekle kişi kendini çok daha iyi ifade edebilir. Kendi benliğini ortaya koyarak mesleğinde harikalar meydana getirebilir. Psikolojide kendini gerçekleştirme olarak nitelendirilen durumun yaşanmasında doğru meslek seçimi çok etkilidir. Doğru mesleği seçen kişi hayatının her anında mutlu ve huzurludur. İnsan, mesleki hayatı boyunca yaptıklarıyla psikolojik ihtiyaçlarını karşılamaya çalışır. Kişi doyum alabileceği, sevdiği doğru bir meslekte ise psikolojik ihtiyaçlarını tamamen karşılayabilir. Psikolojinin ihtiyaçlarının karşılanması kişinin mesleğine odaklanmasını getirir. Mesleğine odaklanan kişi kariyerinde üstün başarılar elde eder. 

Bireyin potansiyelini en güzel sergileyebileceği meslek, doğru meslektir. Günümüzde potansiyelini mesleğine yansıtamadığı için doyumsuz ve mutsuz olan insan sayısı hiç de az değildir. Birey kişilik özelliklerine ve yeteneklerine uygun olmayan mesleği seçtiğinde engellenmişlik duygusunu yaşar. Yeteneklerini sergileyebileceği bir alanı olmadığından ilerleme kaydedemez, kariyerini yükseltmekte zorlanır. Gençler meslek seçimini yaparken, mesleklerin gerektirdiklerini, artılarını ve eksilerini araştırmalıdır. Mesleğin gerektirdikleriyle bireyin özellikleri karşılaştırılmalıdır. Karşılaştırmada uyum yakalanan meslekler tercih edilmelidir. 

Meslek Seçerken Nelere Dikkat Etmek Gerekir?

Meslek seçimi hayatın geri kalanını etkileyeceğinden dolayı çok önemlidir. Meslek seçimi yaparken pek çok etken dikkate alınmalıdır. Meslek seçerken dikkat edilmesi gerekenler;

  • Çevre baskısıyla ve açıkta kalma düşüncesiyle meslek seçilmemelidir.
  • Toplumun baskısı ve aile yönlendirmesiyle kişilik özelliklerine uygun olmamasına rağmen popüler meslekler seçilmemelidir.
  • Meslek seçimi akışına veya şansa bırakılmamalıdır.
  • Meslekler hakkında meslek sahipleri ve çalışma ortamlarıyla alakalı yanlış bilgiler düzeltilmelidir. 
  • Mesleklerin gerektirdiği becerilerin ve yeteneklerin neler olduğu öğrenilmelidir.
  • Mesleğin geleceği ve iş imkanları araştırılmalıdır. 
  • Mesleğin icra edilebildiği yerler, yurtdışı ihtimalleri hakkında bilgiler edinilmelidir.
  • Mesleğin toplumdaki statüsüne önem verilmelidir. 
  • Birey, hayatı boyunca mutlu edecek mesleği seçmelidir.

Meslek Seçimi Neye Göre Yapılır?

Meslek seçimleri keyfe keder yapılmamalıdır. Meslek, insanın gelecekteki hayatının temelini oluşturur. Meslek sadece geçimi sağlayan unsur değildir. Psikolojiyi, huzuru, mutluluğu etkileyen bir etkendir. Bundan dolayı seçerken çok dikkat edilmelidir. 

Meslek seçim kişisel potansiyel ve özellikler dikkate alınarak yapılmalıdır. Başarı, ilerleme ve motivasyon, bireyin potansiyeliyle ilgilidir. Meslek seçimi yapacak kişi, kendi potansiyelinin farkında olmalıdır. Farkındalık durumu, meslek seçimini yapacak 17 -18 yaşındaki gençlere ağır gelmektedir. Kendi farkına varamamış gençlerden doğru mesleği seçmesi beklenemez. Bu aşamada genci tanıyan yetişkinlerin desteği gerekebilir. Birey kişisel becerilerini, isteklerini, ihtiyaçlarını, yatkınlıklarını dikkate alarak mesleğini belirlemelidir. 

Meslek seçiminde geleceğe taşınan iş alanlarından olmasına dikkat edilmelidir. Şuanda geçerliliği olan ve gelecekte gelişmeye devam edecek mesleklere öncelik verilmelidir. Dijital dünyayla ve yeni nesil iş alanları geleceğe taşınacak alanlardır. Meslek seçimlerinde bireysel özellikleri uyumlu olanlar rotasını dijital ve bilgisayarla ilgili mesleklere çevirmelidir. Öğretmenlik, doktorluk, avukatlık gibi alanlar varlığını sürdürmeye devam edecektir. Ancak bu alanlara ilgisi ve yeteneği olmayanlar için bilgisayar tabanlı iş alanları güzel bir seçenek olabilir.

Meslek seçimi yaparken kariyer hedefleri de dikkate alınmalıdır. Kişi kendini hangi meslekte ve nerede görmek istediğini önceden planlamalıdır. Planına uygun olan mesleği seçerek kariyer basamaklarını çıkmalıdır. 

Meslek Niçin Önemlidir?

Meslek, sözlüklerde kişinin geçimini sağlamak için sürekli yaptığı iş olarak açıklanır. Meslek, sadece geçimi sağlamak için yapılan bir iş değildir. Meslek, huzurun, mutluluğun, kariyerin, ilerlemenin temelidir. Şayet kişi sevdiği mesleği yapıyorsa mutludur. Mesleğinden emekli olsa dahi o mutluluğun yaşattığı huzur hayatında devam edecektir. Hayatının her aşamasında huzurlu, mutlu ve psikolojik olarak tatmin olmuş hissetmek için doğru meslek seçimi yapılmalıdır.

Bir Meslek Nasıl Seçilir?

Meslek seçiminin nasıl seçilmesi gerektiğini adım adım anlatalım;

  • Meslek seçimine bireyin kendini tanımasıyla adım atılır. Kimin? Ne istiyorum? Özelliklerin, yeteneklerin neler? Neleri yaptığımda mutlu, neleri yaptığımda mutsuz oluyorum? Kişi kendine yukarıdaki sorulara benzer sorular sormalı ve cevaplamalıdır. Cevaplarken samimi olmalıdır. Böylece hangi işi daha iyi yapabileceğinin farkında olunur. Mesleklerden neler beklendiği tam olarak ifade edilmelidir. Öncelik sıralaması yapılarak önem verilen değerler öne çıkarılmalıdır. Böylece beklentileri karşılayacak meslek seçimi yapılabilir. 
  •  Meslekler ve mesleklerin alanları iyice araştırılmalıdır. Meslekleri tanımak, seçim konusunda çok önemlidir. Mesleklerin ilgilendiği alanlar, çalışma ortamları, mesleğin gereklilikleri, mesleği yapabilmek için gereken karakter özellikleri önemsenmelidir. Bütün bunlar doğru meslek seçiminin temellerini oluşturacaktır. 
  • Üniversite sınavından meslek için gerekli olan puanı almak ve meslekle ilgili bölüme yerleştirilmek. 

Üniversite sınavından yeterli puanı alamayanlar pes etmeden çalışmaya devam etmelidir. Puanın yettiği herhangi bir bölüme girmek çok yanlış bir harekettir. Bir yıl daha feda edilerek meslek tercihine uygun bölüme girilmesi bir hayatı kurtaracaktır. Puanlar ülkemiz üniversiteleri için yeterli değilse yurtdışı üniversiteleri seçeneği değerlendirilebilir. Önemli olan yeteneklere uygun olan mesleğin bölümüne girebilmektir. 

Meslek Seçimi Hayatımızda Neleri Etkiler?

Meslek seçimi hayatımızın her alanını etkilemektedir. Mesleğimizin hayatımızdaki etkileri;

  • Kişi, mesleğinde çalışabilmek için zorlar ve iş bulabilme ihtimali yükselir.
  • Sevdiği, kendini bulduğu meslekte insan daha başarılı olur. Yanlış meslekte olanların meslek hayatları genellikle başarısızlıkla doludur.
  • Kişinin yaptığı işten hoşlanıp hoşlanmadığını belirler. 
  • Eş seçimini, yaşam şartlarını, yaşanılan mekanları etkiler.
  • Kazancın miktarını ve seviyesini etkiler.
  • Yurt dışı hayallerinin gerçekleşme veya gerçekleşmeme durumunu etkiler. 
  • Kişinin değer yargılarını, dünya görüşünü belirler.
  • Dinlenme, tatil ve çalışma sürelerini belirler.
  • Toplumdaki yeri, statüyü belirler. 
  • Kişinin psikolojisini, mutlu veya mutsuz olmasını belirler.
  • Sağlık durumunu etkiler. Mesleğinde mutlu olan daha rahat ve huzurlu bir hayat yaşayacağından iyi bir sağlık durumuna sahip olacaktır. 

Geleceğin Mesleklerini Merak Ediyorsanız Bu Yazımıza Göz Atmayı unutmayın